۲ خرداد ۱۳۹۸
صفحه اصلی / استرس شغلی / علل استرس شغلی در محیط کار

علل استرس شغلی در محیط کار

ارسال در تلگرام ارسال در لینکدین جهت دانلود PDF مقاله وارد حساب کاربری خود شوید جهت دانلود فایل صوتی وارد حساب کاربری خود شوید جهت دانلود فایل اینفوگرافی وارد حساب کاربری خود شوید

علل استرس شغلی در محیط کار را بشناسیم

استرس شغلی- قسمت چهارم


در این بخش علل استرس شغلی در محیط کار را به شما معرفی خواهیم نمود و نشان خواهیم داد که چگونه با شناخت استرس شغلی در محیط کار می توان به شناخت جامع تری از استرس شغلی دست یافت.

پژوهشگران روش های مختلفی برای طبقه بندی علل استرس شغلی در محیط کار انجام داده اند.

ما اینجا علل استرس شغلی در محیط کار را بصورت زیر مورد بحث قرار خواهیم داد :

ویژگی های نقش

ویژگی های شغل

روابط میان فردی؛

جو و ساختار سازمانی

راه و روش های مدیری منابع انسانی

فن آوری و خصوصیات مادی.

علل استرس شغلی در محیط کار

  • ویژگی های نقش

چهار نوع ویژگی برای نقش، برشمرده اند:

ابهام نقشگرانباری نقش، ، کمباری نقش، ، و ناسازگاری نقش.

ابهام نقش:

ابهام نقش را به عنوان یکی از ویژگیهای نقش چنین تعریف کرده اند: وضعیت شغلی معینی که در آن پاره ای اطلاعات لازم برای انجام شغل، نامطلوب، نارسا یا گمراه کننده اند، در نتیجه فرد نمی داند که چه انتظاری از وی برای انجام شغل اش دارند. گذشته بر این، گفته اند که ابهام نقش زمانی پدید می آید کته روشن نباشد نقش فرد چیست، از جمله هنگامی که به روشنی معلوم نباشد که هدف از شغل معینی چیست یا حدود مسئولیت های فرد معینی کدام است.

گرانباری نقش:

یکی دیگر از ویژگیهای نقش که آن نیز منشأ دیگری برای استرس شغلی می باشد ، گرانباری نقش است به این معنی که اگر فرد نتواند از پس انجام کاری که بخشی از شغل معینی است برآید ، دچار استرس خواهد شد. گرانباری نقش در کار به این معنی است که در میان یک گروه کار که کارهای بسیار زیادی برای انجام شدن وجود دارند، فردی ممکن است دچار کژکاری و بد عمل کردن شود.

کمباری نقش:

کمباری نقش یعنی، وضعیتی که در آن از مهارتهای شخص به طور تمام و کامل استفاده نمی شود. به بیان دیگر، مهارتها و توانایی های فرد کمتر از اندازه ممکن به کار گرفته می شوند . استرس ناشی از این وضعیت را نیز کمباری نقش می نامند.

ناسازگاری نقش:

می توان گفت ناسازگاری نقش زمانی رخ می دهد که تن دادن به مجموعه ای از الزام های شتلی با پذیرش مجموعه دیگری از الزام های شغلی، مغایر و یا به کل ناممکن است. در بررسیهایی که تاکنون انجام شده است چهارگونه ناسازگاری نقش شناخته شده است.

  • ناسازگاری اول در وضعیتی رخ می دهد که انتظارات، خواسته ها و فشارهایی که شخص از یک سو با آنها روبرو است با انتظارات ، خواسته ها و فشارهایی که از سوی دیگر بر او وارد می شوند ناسازگاری دارند، به بیان دیگر، شخص از دو سو در معرض انتظارات، خو استها و فشارهای متضاد قرار می گیرد.
  • نارسازگاری دوم زمانی پیش می آید که از فرد شاغل خواسته شود فعالیتهای گوناگونی را انجام دهد که با یکدیگر جور در نمی آیند و یا با هم ناسازگارند.
  • سومین نوع ناسازگاری نتیجه آن است که نقشهایی که در کار به فرد محول می شوند با باورها و ارزشهای شخصی او تضاد دارند.
  • چهارمین یا آخرین نوع ناسازگاری وقتی رخ می دهد که فرد شاغل با دو دسته خواستها و انتظارات ناسازگار رو به رو است. از یک طرف انتظارات و خواستهای افرادی که در محیط کار هستند وجود دارد، و در طرف دیگر، انتظارات و خواسته ای افرادی که خارج از محیط کار قراردارند.
  • ویژگی های شغل

علل استرس شغلی در محیط کار

ویژگی های شغل نیز از جمله عامل های دیگری هستند که ممکن است منجر به استرس شغلی شوند. نتایج به دست آمده گویای آن است که جنبه های معینی از محیط کار در استرس شغل نقش دارند.این ویژگی ها چهار دسته گوناگون را تشکیل می دهند که به طور خلاصه عبارت اند از : آهنگ کار، تکرار کار، نوبت کاری و ویژگی های مربوط به وظیفه.

آهنگ کار: یکی از ویژگیهایی که می توان گفت عاملی در استرس شغلی است ، سرعت ، یا بهتر بگوییم، آهنگی است که فرد باید با آن کار کند. آهنگ کار به این بستگی دارد که چه کسی یا چه چیزی آهنگ کار را کنترل می کند و به ویژه بستگی دارد به میزان کنترلی که لازم است شاغل بر فرآیند کار داشته باشد.

تکرار کار: تعداد دفعات تکرار در کار یکی از ویژگیهای شغل است که می تواند عامل موثری در استرس شغل باشند، هر چه شغل معینی تکراری تر باشد به احتمال بیشتری در پیدایش استرس نقش دارد.

نوبتکاری: شغلهایی که مستلزم کار کردن در ساعتهایی خارج از ساعات معمولی کار روزانه از ساعت ۷ صبح تا ۵ بعد از ظهر است، عامل دیگری است که ممکن است به استرس شغلی منجر شود.

ویژگی های مربوط به وظیفه: عقیده برآن است که این دسته از ویژگی های شغلی به طور مستقیم یا نامستقیم بر پاسخهای رفتاری و عاطفی فرد در برابر شغل اثر می گذارند.

تعداد وظیفه های گوناگونی که ممکن است برای یک شغل تعیین شوند؛ این ویژگی ها می تواند شامل آزادی عمل (خودمختاری) مقدار اختیاری که شاغل در تصمیم گیری برای انجام شغل خود دارد،

تعداد ارتباط های چهره به چهره ای که برای انجام وظایف لازم دارد و تعداد ارتباط های رودروریی که به طور خود خواسته صورت می گیرند باشد.

  • روابط کاری میان فردی

کیفیت روابط کارکنان در محیط کار ، همواره رابطه موثری با استرس شغلی دارد. پژوهشگران اظهار کرده اند که در بررسی های انجام شده دست کم سه نوع روابط میان فردی دیده شده است.

روابط با همکاران ، روابط درونِ گروههای کار و روابط سرپرستان و رهبران

روابط با همکاران / روابط گروه کار

وقتی روابط با همکاران ضعیف باشد، کارکنان احساس نگرانی و خطر می کنند. بعلاوه داشتن روابطی ضعیف با همکاران منجر به کم اعتمادی، کم علاقگی و کم حمایتی می شود و در نتیجه افراد رغبتی به شنیدن درد دل و مشکل دیگران و همدردی با آنان از خود نشان نمی دهند.

حتی چنین اظهار نظرکرده اند که کارکنانی که روابط سنتی با همکاران دارند وقتی دستخوش استرس شغلی می شوند، همکاران خود را مقصر می دانند . در مقابل کارکنانی که بیشترین همبستگی گروهی دارند، بهتر از دیگران می توانند با استرس شغلی مقابله کنند و از پس آن برآیند.

 راه رسیدن به آرامش برای زنانی که در محیط کار فعالیت دارند چیست؟

برای رسیدن به آرامش  مقاله زنان و راه رسیدن به آرامش را به شما پیشنهاد می دهیم

خواندن مقاله

روابط با سرپرستان

روابطی که فرد شاغل یا رئیس یا سرپرست خود دارد نیز در این تجربه عامل موثری است، یعنی این روابط را از چند جنبه عامل شناخته اند که بالقوه در استرس مرتبط با کار نقش دارد. سرپرستانی که در رهبری زیردستان خود روش میانه روی در پیش می گیرند،

موجب می شوند تا کارکنانشان کمتر دستخوش استرس شوند چنین شیوه رهبری دارای این ویژگی است که به کارکنان اجازه می دهد در تصمیم گیری مشارکت فعال داشته باشند و ارتباط دو سویه خوبی بین سرپرست و زیر دست ایجاد می کند.

روابط با مراجعان و مشتریان

یکی دیگر از روابطی که بالقوه استرس زا شناخته شده ، کنشهای متقابل با مشتریان و مراجعان در محیط کار است. اغلب این روابط پیش از هر چیز بستگی به کاری دارد ، که کارمند انجام می دهد . یافته ها نشان می دهند که یک دسته از کارکنانی که همواره در خطر دریافت استرس شغلی و از توان افتادگی هستند ، کسانی اند که کارشان عرضه خدمات به دیگران است.

علل استرس شغلی در محیط کار را بشناسیم

  • ساختار و جوّ سازمانی

بیشتر کارها در بافت سازمان انجام می شوند و کارشناسان رفتار سازمانی و توسعه سازمانی نیز برای

دریافتن تأثیرهایی که سازمان در کار دارد ، نقش سازمان را کانون توجه خود قرار داده اند. از سوی دیگر ، استرس شغلی با شماری از ویژگیهای مربوط به سازمان نیز بستگی دارد.

  • راه و روش های مدیریت منابع انسانی

مجموعه دیگری از عاملهای نهفته استرس در محیط کار به شیوه های کار در مدیریت منابع انسانی بستگی پیدا می کند. در سالهای اخیر ، بسیاری سازمانها نام قسمت امور کارکنان را به ” مدیریت منابع انسانی ” یا نامی مشابه آن تغییر داده اند. این تغییر نام ، بازتاب کننده تغییری در این مفهوم است که کارکرد مدیریت منابع انسانی گسترده تر از آن است که به گزینش و تعیین شغل کارکنان محدود نمود. امروزه ، وظیفه منابع انسانی در بسیاری سازمانها در بردارنده اموری است مانند آموزش ، رشد و توسعه شغلی، برنامه ریزی پیگیرانه، حقوق و مزایا، بر کناری از شغل و کارهای رفاهی و مسایل گوناگون دیگر.

ورود به محیط کار: هنگامی که فرد به محیط کار تازه ای وارد می شود ، بیش از هر زمان دیگری آمادگی برای استرس دارد. بویژه از آن رو که تازه واردان در می یابند که آنچه در ذهن خود نسبت به چگونگی یک محیط کار می پنداشتند با آنچه در واقعیت می بینند  تفاوت دارد ، در همین زمان از چند عامل دیگر نیز به عنوان عاملهای بالقوه استرس نام برده اند: رو به رو شدن با ابهام و بی تکلیفی ، نگرانی از شکل گیری نوعی هویت سازمانی و یادگیری برخورد با مدیران و همکاران. بسیاری از این عوامل استرس زا نیاز به جامعه پذیری مناسب در محیط کار تازه دارند.

نبود آموزش: از آنجا که آموزش کارکنان از راه کارگاههای آموزشی ، سمینارها ، دوره های کار آموزی ، دوره های چرخشی کار و آموزش پیوسته در بسیاری سازمانها روجا یافته است، بیشتر کارهای دفتر مدیریت منابع انسانی بر آموزش جاری کارکنان متمرکز شده است. آموزش ارزش بسیار پیدا کرده است ، زیرا از راه آموش به فرد فرد کارکنان، این پاداش روانی داده می شود تا خود را رشد و توسعه دهند و سازمانها نیز دو برابر از داشتن کارکنانی ماهرتر بهره می برند. همچنین آموزش جزء اصلی فرایند جامعه پذیری کارکنان تازه است.

ساختن و حفظ شغل یا حرفه: این عامل استرس زا را در زمره عواملی دانسته اند که افراد را پس از پشت سر گذاردن دوره ورود خود به محیط کار، در معرض تهدید قرار می دهند. این عاملها اغلب با رشد نیمه  حرفه ای افراد همراه است.

بازخورد عملکرد: یکی دیگر از حوزه هایی که استرس شغلی باز هم با مدیریت منابع انسانی بستگی پیدا می کند ، بازخورد عملکرد است. دیرزمانی است معلوم شده که دریافت بازخورد می تواند عملکرد و انگیزه را تقویت کند ، و به همین قیاس، فقدان بازخورد مناسب ممکن است عامل بالقوه ای برای استرس شغلی باشد

پاداشها: پاداشی که برای انجام کار به کارکنان داده می شود نیز عامل بالقوه دیگری است که ممکن است آنها را دستخوش استرس کند به این معنی که اگر کارکنان احساس کنند استحقاق دریافت پاداش شایسته ای برای عملکردشان نداشته اند، چنین احساسی ممکن است استرس زا باشد.

نداشتن تأمین و ابهام در آینده شغلی: مسئله دیگری که در حوزه کار کارشناسان مدیریت منابع انسانی قرار می گیرد این است که اگر کارکنان نسبت به تأمین شغلی خود یقین نداشته باشند ، احتمال دارد دستخوش استرس شوند . در سالهای اخیر در ساختارهای سازمانی سنتی دگرگونی به وجود آمده است. برای نمونه، کوچک کردن ابعاد سازمان، اصلاح کردن ابعاد سازمان، از میان برداشتن مدیریت میانه، تشکیل گروههای کار خود گردان، به ویژه مدیریت و مشاغل تخصصی دیگر احتمال ندارد اشتتغال بلند مدتی را برای کارکنان تأمین و تضمین کنند.

گذارهای شغل و حرفه: اجبار به تغییر یا انتقال از هر نوعی ممکن است استرس زا باشد و این گفته در مورد انتقالهایی نیز که در حوزه کار فرد رخ می دهند، علی القاعده صادق است. انواع گذارهایی که در کنار افراد پیش می آیند ممکن است در نتیجه تغییر شغل و حرفه یا تغییر وضعیت کاری مانند تبدیل کار به پاره وقت به سبب مرخصی زایمان باشد. این جابجایی ها ممکن است استرس زا باشد زیرا فرد در عمل ناگزیر می شود کار و حتی محیط کار خود را تغییر دهد.

ترک کار: مورد خاصی از انتقال یا گذار شغلی هنگامی پیش می آید که شاغل، محیط کار ش را ترک می کند. در این هنگام است که چندین عامل استرس زا بروز می کند و فرد را به خطر می اندازد. این مرحله گذار عبارت است از پایان دادن یا پایان یافتن شغل و حرفه برای بازنشسته شدن. عاملهای استرسی که در این مرحله نهفته اند، حوزه های روانی، جسمانی و اجتماعی زندگی شخص را در برمی گیرند.

  • فن آوری و خصیصه های مادی

خصیصه های مادی استرس کار را چنین تعریف کرده اند: “شرایط مادی که فرد را در میان گرفته است “. در رابطه با متغیرهای مادی، استرس زمانی رخ می دهد که حداقل شرایط زیستی و ایمنی جسمانی حفظ نشده باشد.

درباره مُدام

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *